Công chính điều chỉnh

(B) Và cái còn lại là Công Chính Điều Chỉnh, phát sinh trong các  thỏa thuận có chủ ý hoặc không có chủ ý. Bây giờ điều này chỉ có  một hình thức khác với cái đã nói ở trên; đối với những gì liên quan  đến phân phối tài sản chung luôn theo tỷ lệ đã nói ở trên; tôi muốn  nói là, nếu việc phân chia được tạo ra từ tài sản chung, các phần  chia sẽ có cùng tỷ lệ với nhau như trong đóng góp ban đầu đã tạo  ra tài sản đó, và Bất công trái ngược với Công Chính là ở chỗ nó vi phạm tỷ lệ.  Nhưng sự Công Chính phát sinh trong các thỏa thuận giữa  người với người là một sự bình đẳng theo một nghĩa nào đó, và Bất  Chính là một sự bất bình đẳng, không theo nghĩa tỷ lệ đó mà  còn là về mặt số học. [1132a] Bởi vì không có sự khác biệt giữa việc  kẻ xấu cướp của người tốt hay ngược lại, người tốt cướp của kẻ xấu,  cũng như dù người tốt hay xấu phạm tội ngoại tình: luật pháp chỉ  quan tâm đến sự khác biệt được tạo ra bởi thiệt hại và đối xử với  các bên bình đẳng, trong đó người này có lỗi, người kia bị người này gây  ra và người kia bị chấn thương hoặc tổn thương. Và vì vậy, sự Bất  Chính này, do bất công, người thẩm phán nỗ lực tái thiết lập công  bằng, bởi vì thực sự khi một bên bị thương và bên kia đã đánh anh  ta, hoặc một bên giết và người kia chết, sự đau khổ và việc làm bị  chia thành những phần không đồng đều; vậy là, thẩm phán cố gắng  khôi phục sự bình đẳng bằng hình phạt, do đó lấy đi lợi ích mà  người ta nhận được.  Bởi lẽ các phần tử lãi và lỗ được áp dụng cho các trường hợp này,  mặc dù có lẽ phần tử trong một số trường hợp cụ thể có thể không  đúng, ví dụ, lời lãi đối với người đã ra đòn và mất mát cho người đã  nhận nó: Tuy nhiên, khi sự chịu đựng đã được ước tính, sẽ có một  thứ được gọi là mất mát và cái kia là lời lãi.  Và vì vậy, sự công bằng là một Trung Đạo giữa cái nhiều hơn và  cái ít hơn, đại diện cho được và mất theo những cách trái ngược  nhau (ý tôi là, càng nhiều điều tốt và càng ít điều xấu được coi là  được; càng ít điều tốt và càng nhiều điều xấu là mất): giữa hai thái  cực đó, công bằng được coi là một Trung Đạo, công bằng chúng ta  gọi là Công Chính: và do đó, Công Chính Điều Chỉnh phải là Trung  Đạo giữa mất và được. Và đây là lý do tại sao khi xảy ra tranh chấp,  người ta phải nói với thẩm phán: đến gặp thẩm phán thực tế là đến  với Công Chính, vì thẩm phán là sự nhân cách hóa của Công Chính.  Và con người tìm kiếm một thẩm phán như một người đứng trung  lập, được thể hiện bằng tên do một số người đặt cho các thẩm phán  (tiếng Hy Lạp: mesidioi, hoặc người ở giữa) dựa trên quan niệm rằng  nếu họ có thể đạt được những gì nằm ở Trung Đạo, họ sẽ có được  Công Chính. Công Chính vì vậy phải là một Trung Đạo vì người  thẩm phán cũng vậy.  Vì vậy, sứ mệnh của thẩm phán là làm mọi thứ công bằng, và  giống như thể có một vạch phân chia không đồng đều, ông ta lấy từ  phần nhỉnh hơn và thêm vào phần ít hơn. Và khi tổng thể được chia  thành hai phần chính xác bằng nhau thì người ta nói rằng họ đã có  phần của họ, khi họ đã có được những phần chia bằng nhau; và ở  đây bình đẳng là một Trung Đạo giữa nhiều hơn và ít hơn theo sự  cân bằng số học.  Nhân tiện, điều này giải thích cho từ nguyên của khái niệm mà  theo tiếng Hy Lạp chúng ta thể hiện các ý tưởng của Công Chính và  Thẩm phán: tiếng Hy Lạp dikaion gần như tiếng Hy Lạp dichaion,  nghĩa là chia thành hai phần; và tiếng Hy Lạp dikastaes gần như  tiếng Hy Lạp dichastaes, nghĩa là người chia thành hai phần. Vì khi  một trong hai phần bằng nhau bị lấy ra một khoản nào đó và thêm  vào phần kia, phần kia sẽ vượt quá phần bị lấy một lượng bằng gấp  đôi khoản đã bị lấy ra: nếu chỉ lấy một khoản từ phần trước và  không được thêm vào phần sau, thì phần sau sẽ [1132b] vượt quá  phần trước chỉ bằng một lần khoản đã lấy ra mà thôi; nhưng trong  trường hợp kia, phần nhiều hơn vượt quá Trung Đạo một khoản và  Trung Đạo cũng vượt quá đúng khoản đó so với phần ít hơn. Bằng  cách minh họa này, sau đó, chúng ta có được một quy tắc để xác  định những gì cần lấy từ người có phần lớn hơn và những gì cần  thêm ở người có ít hơn. Khoản vượt quá của Trung Đạo so với phần  ít hơn phải được thêm vào phần ít hơn và khoản vượt quá Trung  Đạo của phần nhiều hơn cũng phải được lấy từ phần này.  Do đó, giả sử ta có ba đường thẳng bằng nhau. Một trong số  chúng sau đó bị cắt bỏ một đoạn, và thêm cùng lượng đó vào một  đường thẳng khác. Khi đó, toàn bộ thứ vừa được tạo ra sẽ vượt quá  phần còn lại của thứ được lấy ra ban đầu, bằng hai lần đoạn thẳng  cắt ra, và sẽ vượt quá đường thẳng mà đoạn thẳng đó không ghép  vào. Và các khái niệm được và mất này bắt nguồn từ trao đổi có chủ  ý: có nghĩa là, việc có nhiều hơn những gì bản thân vốn có được gọi  là đạt được, và có ít hơn phần vốn có (original share) được gọi là bị mất; ví dụ, trong  việc mua hoặc bán, hoặc bất kỳ thỏa thuận nào khác được đảm bảo  bởi pháp luật, nhưng khi kết quả là không hơn không kém, mà  bằng chính xác như ban đầu, mọi người nói rằng họ sở hữu phần  riêng của họ, và không bị mất cũng không được thêm.  Vì vậy, những điều Công Chính mà chúng ta đã và đang bàn đến  là một Trung Đạo giữa mất được xuất hiện từ các thỏa thuận có  chủ ý; nghĩa là, nó mang cùng một giá trị sau thỏa thuận so với  trước khi thỏa thuận diễn ra.

(Còn tiếp)

Các phần
image_pdfimage_print

Trả lời

Điện thoại
Messenger
Zalo
Facebook
Liên hệ